ลูกซัด สรรพคุณ fenugreek seed ประโยชน์ของเมล็ดลูกซัด

ลูกซัด สรรพคุณ: ตำรายาไทย: ใช้เมล็ด แก้ท้องร่วง กล่อมเสมหะและอาจม แก้ท้องขึ้น ขับลมในลำไส้ บำรุงธาตุ ทำให้เจริญอาหาร บดแล้วนำมาใช้พอก ฝี ลดอาการบวม ทาแผลต่างๆ แก้อักเสบบวม โบราณใช้ลูกซัดต้มรวมกับเปลือกชะลูด ย้อมเสื้อผ้าทำให้ผ้าแข็งขึ้นเงาจัดกลีบได้ และมีกลิ่นหอม สรรพคุณแผนโบราณ ขับเสมหะ ทำให้ชุ่มชื้น ต้านการอักเสบ ขับระดู ขับน้ำนมหลังคลอดบุตร รักษาเบาหวาน

ลูกซัด (ชื่อวิทยาศาสตร์: Trigonella foenum-graecum) อยู่ในวงศ์ถั่ว เป็นไม้ล้มลุกอายุปีเดียว รากแก้วขนาดใหญ่ ลำต้นตั้งตรง ใบประกอบ มีหูใบเป็นเยื่อบาง ปลายแหลม ดอกเหมือนดอกถั่ว สีครีมหรือสีเหลืองอ่อน โคนสีม่วง ผลเป็นฝัก รูปกรวย ปลายเป็นจงอยยาว ภายในมีเมล็ด 10 – 20 เมล็ด สีน้ำตาล ต้นและใบของพืชชนิดนี้รับประทานได้ เมล็ดใช้เป็นยา ใช้ลูกซัดต้มน้ำกับเปลือกชะลูด ใช้แช่เสื้อผ้าให้แข็งขึ้นเงา

ชื่ออังกฤษ Fenugreek
ชื่อวิทยาศาสตร์ Tngonella foenum-graecum Linn.
วงศ์ Leeuminosae

ลูกซัด เป็นพืชพื้นเมืองแถบประเทศยุโรป เช่น สเปน ฝรั่งเศส อิตาลี ต่อมาแพร่มายังอินเดีย ไทย จีน และญี่ปุ่น ลูกซัดมีชื่อเรียกในภาษาอังกฤษว่า Fenugreek หรือ Greek Hay Seed

ลูกซัดเป็นพืชล้มลุกสูงประมาณ 30 – 60 ซ.ม. ใบเป็นใบ ประกอบแบบขนนก ขอบใบหยัก ดอกสีขาวหรือสีเหลืองอ่อน คล้ายดอกถั่วฝักยาว 3-15 ซ.ม. ในฝักมีเมล็ด 10-20 เมล็ด เมล็ดแก่มีสีนํ้าตาลอ่อน มีร่องตรงกลาง

ส่วนของลูกซัดที่นำมาใช้คือส่วนเมล็ด ใช้เป็นเครื่องเทศในการปรุงอาหาร ชาวอียิปต์ใช้ผสมแป้งเพื่อทำขนมปัง ในสวิสเซอแลนด์ใช้ผสมเนยแข็ง ชาวอัฟริกาใช้เมล็ดลูกซัดคั่วผสมในกาแฟ ในสหรัฐอเมริกาใช้ลูกซัดแต่งกลิ่นแทน Maple Syrup สำหรับประเทศไทยในยุคต้นรัตนโกสินทร์ คนไทยใช้นํ้าต้มลูกซัดและเปลือกต้นชะลูดต้มผ้าให้ผ้าแข็งจัดกลีบได้และมีกลิ่นหอม ทั้งนี้เพราะในลูกซัดมีสารเมือกที่ทำให้ผ้าแข็งตัวขึ้นเงา นอกจากนี้ลูกซัดยังมีประโยชน์ในทางยาโดยมีฤทธิ์ฃับลม ช่วยเจริญอาหาร ใช้เป็นยาพอกฝี แผล แก้อาการบวมและแก้อักเสบ ได้มีการนำเมือกในเมล็ดลูกซัดไปใช้ประโยชน์ต่างๆ เช่น อาบมันกระดาษ ใช้ผสมในการตอกยาเม็ดเพื่อให้เม็ดยาแตกตัวดีขึ้น

สารสำคัญ เมล็ดลูกซัดประกอบด้วยนํ้าตาลกาแลคโทแมนแนน กาแลคโทส แมนโนส โปรตีน และนํ้ามันหอมระเหย
ซึ่งเป็นตัวทำให้เกิดกลิ่น นอกจากนี้ยังพบแอลคาลอยด์ตริโกเนลลีน(trigonelline) สเตียรอยด์ไดออสเจนิน (diosgenin) และกาโมเจนิน (gamogenin) เป็นต้น

ลักษณะภายนอกของเครื่องยา:
เมล็ดใน 1 ฝักมี 10-20 เมล็ด เมล็ดแก่สีน้ำตาลอ่อน หรือสีเหลืองทอง เมล็ดขนาดเล็ก ขนาดกว้าง 3 มิลลิเมตร ยาว 4 มิลลิเมตร หนา 1 มิลลิเมตร มีร่องตรงกลางเมล็ด มีกลิ่นแรงเฉพาะตัว เมล็ดมีรสฝาด สุขมหอม

สรรพคุณ:
ตำรายาไทย: ใช้เมล็ด แก้ท้องร่วง กล่อมเสมหะและอาจม แก้ท้องขึ้น ขับลมในลำไส้ บำรุงธาตุ ทำให้เจริญอาหาร บดแล้วนำมาใช้พอก ฝี ลดอาการบวม ทาแผลต่างๆ แก้อักเสบบวม โบราณใช้ลูกซัดต้มรวมกับเปลือกชะลูด ย้อมเสื้อผ้าทำให้ผ้าแข็งขึ้นเงาจัดกลีบได้ และมีกลิ่นหอม
สรรพคุณแผนโบราณ ขับเสมหะ ทำให้ชุ่มชื้น ต้านการอักเสบ ขับระดู ขับน้ำนมหลังคลอดบุตร รักษาเบาหวาน

องค์ประกอบทางเคมี:
เมล็ดมี galactomannan ร้อยละ 14-15 น้ำมันระเหยยาก (fixed oil) มีรสขมและกลิ่นเหม็น น้ำมันระเหยง่ายร้อยละ 0.02 พบอัลคาลอยด์ trigonelline , steroid ที่พบเช่น diosgenin, yamogenin, tigogenin, neotigogenin, yuccagenin, gitogenin ฟลาโวนอยด์เช่น vitexin, orientin, quercetin, luteolin กรดอะมิโนชื่อ 4-hydroxyisoleucine

ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา
กรดอะมิโน 4-hydroxyisoleucine มีฤทธิ์ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดลง และปกป้องการทำงานของตับ โดยลดโปรตีน และการแสดงออกของยีนที่ควบคุมเมทาบอลิซึมของน้ำตาลกลูโคส

ข้อควรระวัง:
มีรายงานพบสารกลุ่มคูมาริน จึงควรระมัดระวังในการใช้ร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด เนื่องจากเสริมฤทธิ์กัน อาจทำให้เลือดแข็งตัวช้า และเลือดไหลหยุดยากได้ *เด็กและสตรีมีครรถ์ และผู้ที่แพ้พืชตระกูลถั่วไม่ควรรับประทาน

เบาหวานเป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของร่างกายที่มีการผลิตฮอร์โมนอินซูลินไม่เพียงพอ ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินปกติ สมุนไพรที่ใช้ลดน้ำตาลในเลือดมีอยู่มากมาย แต่ที่ได้ผลดีและปลอดภัยหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับข้อมูลจากการวิจัยทางสรรพคุณและพิษวิทยา รวมทั้งวิธีการใช้ที่ถูกต้อง แต่ทั้งนี้ ก็ขึ้นอยู่กับระบบทางชีววิทยา (Biosystem) ของแต่ละคนว่าจะตอบรับกับสมุนไพรชนิดไหน ดังที่หมอแผนโบราณกล่าวว่าลางเนื้อชอบลางยานั่นแหละ

และลูกซัดก็เป็นสมุนไพรอีกชนิดหนึ่งที่ใช้รักษาโรคเบาหวานได้ผลดีไม่มีพิษภัย ลูกซัดเป็นพืชล้มลุกตระกูลถั่วที่ฝักข้างในมีเมล็ดเหมือนก้อนกรวด ซึ่งใช้ประโยชน์ได้มากมาย

โดยทั่วไปหมอยาไทย ใช้รสฝาดหอมของเมล็ดลูกซัดแก้ท้องร่วง ขับลมในลำไส้ แก้ท้องอืดเฟ้อ และบดเป็นผงผสมน้ำผึ้งฟอกฝี แผล แก้อักเสบบวม แก้ไอเรื้อรัง หมออายุรเวทอินเดีย ยังใช้รักษาเบาหวาน ไขข้ออักเสบ และขับน้ำนม

ในทางโภชนาการผงเมล็ดลูกซัดใช้เป็นเครื่องเทศปรุงอาหารกลิ่นหอมสุขุม ส่วนประโยชน์ใช้สอยในสมัยโบราณก็คือการใช้น้ำต้มเมล็ดลูกซัดกับเปลือกชะลูดหอมเพื่อต้มผ้าให้มีกลิ่นหอมและแข็งจับกลีบเป็นเงางาม โดยสารเมือก (Guar Gum) ในเมล็ดลูกซัดนั่นเองที่ช่วยให้ผ้าแข็งตัวเป็นมันเงา แต่ปัจจุบันมีการนำสารเมือกของลูกซัดในการอาบกระดาษมันและผสมทำยาเม็ดเพื่อให้การแตกตัวของยาดีขึ้น

ที่สำคัญคือปัจจุบันมีผลการศึกษาวิจัยทางคลินิกว่าเมล็ดลูกซัดสามารถลดน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานทั้งชนิดที่พึ่งอินซูลิน (Insulin dependent diabetics) และชนิดที่ไม่พึ่งอินซูลิน (Non-insulin dependent diabetics) รวมทั้งในคนปกติด้วย

ที่มา: thaicrudedrug.com ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอบุลราชธานี www.matichonweekly.com

ใส่ความเห็น